İKİNCİ BÖLÜM

MİLLÎ EMNİYET HİZMETİ RİYÂSETİ (M.E.H./MAH)
(1927-1965)
(Devam)


5. Konferanslar (Eylül/Kasım 1926)

Yapılan protokola uygun olarak Türkiye'ye tekrar gelen Walther Nicolai, 1926 Eylül ortasından 1926 Kasım ortasına kadar İstanbul ve Ankara'da subay ve sivil bazı kişilere iki ay istihbarat konferansları vermiş ve konferanslara teşkilât nizamnâmesinin (tüzüğünün) hazırlanması ile son verilmiştir[*].

Walther Nicolai'ın İstanbul'da Yıldız'daki Harp Akademisi'nde "İstihbarat ve İstihbaratın Sevk ve İdaresi" konusunda verdiği konferanslara, başka bir ifade ile Millî Emniyet Hizmeti'nin kurucu personeli için açılan bu kurslara 12 civarında subay ve sivil bazı şahıslar katılmıştır. Son derece gizlilik içinde verilen bu konferanslarda Walther Nicolai, teorik ve pratik alanda bildiklerini ve tecrübelerini anlatmıştır. Bu sebeple, konferansın konusu ile konferansı verenin ve konferansa katılanların kimlikleri tamamen bir sır olarak kalmıştır. Bunun başlıca sebebi, konferansa katılanların, gizliliğe riayet ve sır saklama (ketûmiyet) hususlarında güvenilir kişiler olmalarıdır.

Konferanslarda, kursiyerlere kitap veya broşür dağıtılmamış, sadece kurşun kalemi ile not tutulmasına izin verilmiştir.

MİT Özel Arşivi'nde bulunan yeni belgelerden Walther Nicolai'ın, bu konferanslarda açık olarak bir yapılanma tavsiye etmediği, ancak konu itibariyle özet olarak şu ana hususlar üzerinde durduğu görülmektedir.

a. Birinci Dünya Savaşı'nın tecrübelerine göre istihbarat ve İstihbarata Karşı Koyma faaliyetlerinin sevk ve idaresindeki esaslar,

b. İstihbarat çalışmalarının ülke içinde ve dışındaki rolü,

c. Kurulacak gizli servislerde riayet edilmesi gereken esaslar.

Yukarıda da belirtildiği gibi, Walther Nicolai Türkiye'ye gelirken kendisine, "Modern gizli bir Teşkilât kurulacaktır, nasıl kurulsun, nasıl çalışsın? Bunu izah edeceksiniz veya bu konuda bir rapor hazırlayacaksınız." şeklinde bir iş teklif edilmemiştir. Sadece, kendisinden Birinci Dünya Savaşı'nda Alman Servisi'ndeki tecrübelerine dayanarak, gizli faaliyetler konusunda kurslar ve konferanslar vermesi, Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti'nin Dış İstihbarat Bölümü'nü organize etmesi ve bir nizamnâme (tüzük) hazırlaması istenilmiştir.

Ancak, Walther Nicolai'ın, Türkiye'nin modern bir istihbarat teşkilâtı kurmak niyetinde olduğunu tahmin ederek, gerek Almanya ve gerekse İstanbul'da verdiği kurslarda ve konferanslarda Dış İstihbarat yanında İç İstihbarat konularına da temas ettiği görülmektedir[**].

O, bu konferanslarda genel istihbarat konuları yanında, tecrübelerine dayanarak, aşağıdaki hususlar üzerinde de durmuştur.

a. Teşkilât devlet kademesinde nereye bağlı olmalıdır?

b. Teşkilât Başbakana mı bağlı olmalıdır?

c. Ülke içinde teşkilâta ihtiyaç var mıdır?

d. Espiyonaj ve Kontr Espiyonaj hizmetlerinin bir arada, bir elden sevk ve idaresinin faydaları, barıştan itibaren yapılanma ve eğitimin lüzumu.

Walther Nicolai bu konferanslarda, propagandaya da geniş yer ayırmış, İstihbarat, Propaganda ve Kontr Espiyonaj, birbirini tamamlayan unsurlar olarak gösterilmiştir.

Böylece, Almanya'da, Ankara'da ve İstanbul'daki kurslar ve konferanslarda alınan bilgilerin ve tutulan notların ışığı altında, İstihbarat Heyeti tarafından Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti'nin yapılanma çalışmaları 1926 Ekim'inde başlatılmıştır.

Fevzi (Çakmak) Paşa, Walther Nicolai'ın çalışmalarıyla ilgili olarak Başvekâlet'e yazdığı 31 Ocak 1927 tarihli yazısında, verilen kursların ve konferansların pratik usulleri kapsamakla birlikte istenilen genişlikte olmadığını, bununla birlikte istifade edilmiş olduğunu belirtmektedir.


* Walther Nicolai'ın, Fevzi (Çakmak) Paşa'ya yazdığı 18 Ocak 1927 tarihli mektup.
** MİT Özel Arşivi. Walther Nicolai tarafından Almanya'da ve İstanbul'da verilen İstihbarat Kursları'na ait notlar.