|
İngilizce ve Fransızca'da "intelligence" kelimesi ile ifade edilen ve anlamı "akıl, zeka"
olan istihbarat kelimesinin Türkçe'de sözlük anlamı, haber almadır. Ancak, istihbarat
terminolojisinde haber, sadece ham bilgiyi ifade eder. İstihbarat ise, devlet
tarafından belirlenen ihtiyaçlara karşılık olarak açık ya da kapalı kaynaklardan
derlenen haber, bilgi ve dokümanların sürekli bir şekilde işleme tabi tutulması
sonucu elde edilen üründür.
İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana var
olan istihbarat faaliyeti, geçmişte olduğu gibi günümüzde de devletlerin geleceğinde
rol oynayan önemli ve öncelikli faktörlerden biridir. Çünkü bu faaliyet, hedef
veya hedef olması muhtemel kişi, grup, örgüt veya devletlerin imkan ve kabiliyetlerini
ortaya çıkarmak, muhtemel hareket tarzlarını önceden tespit etmek için yürütülür.
Geleceği görebilmek, muhtemel sorunlar hakkında önceden bilgi sahibi olabilmek,
olayların perde arkasındaki gerçeklere ulaşabilmek, ancak sağlıklı istihbarat
üretimi ile mümkün olabilir. İstihbaratın üretilebilmesi için ise sadece haberin,
bilginin ve belgenin toplanması yeterli değildir. Elde edilen haberin, bilginin
ve belgenin belli bir sistematik içerisinde işlenmesi gerekir. Önemli bir haber,
doğru bir şekilde değerlendirilemediği takdirde; yanıltıcı sonuçlara yol açabilir.
Olmuş ya da olacak bir olay hakkında toplanan ham bilgi, tasnif, kıymetlendirme,
yorum ve yayım aşamalarından geçirilerek değerlendirilir, bir diğer ifadeyle işlenir.
Tasnif, ilk aşamadır. Bu aşamada benzer bilgiler biraraya
getirilir. İkinci aşama kıymetlendirmedir. Yani, haberin istihbarat değerinin,
haberin alındığı kaynağın güvenilirliğinin ve haberin doğruluk derecesinin saptanmasıdır.
Bu aşamadan sonra bir yorum yapılır. Yorum; kesin bir yargıya varmak için, mevcut
bilgilere dayanılarak olayların, gelişmelerin ve benzeri durumların anlamını ve
önemi ortaya koyma işlemidir. Son aşamada ise, üretilen istihbarat ihtiyacı olan
kurumlara, gerekli zamanda ve uygun formda ulaştırılır.
Bu çerçevede Millî İstihbarat Teşkilâtı'nın değerlendirme birimi, İstihbarat Başkanlığı'dır.
Başkanlık, Türkiye Cumhuriyeti'nin ülkesi ve milleti ile bütünlüğüne, varlığına,
bağımsızlığına, güvenliğine, anayasal düzenine ve bu düzen içerisindeki kurumlarına
karşı tehdit oluşturan iç ve dış unsurlar hakkında ihtiyaç duyulan bilgilerin
Teşkilât bünyesinde teminine yönelik olarak belirlenmesinden, bu ihtiyacın operasyon
ünitelerine iletilmesinden ve elde edilen haberlerin değerlendirilmesi sonucu
üretilen istihbaratın ilgili kurumlara zamanında ulaştırılmasından sorumludur.
İstihbarat Çarkı
MİT Ana Hizmet Birimleri Sayfasına Dönüş
|
